Projektowanie ogrodów

Kolorowa wiosna

Po długiej zimie tęsknimy do kolorów. Zaprośmy je do ogrodu! Wiosna zazwyczaj rozkwita w ogrodach drobnymi kwiatkami krokusów, młodziutkimi pędami paproci oraz pękatymi pąkami drzew. Pamiętajmy więc, aby projektując nowy ogród lub tworząc trwałą kompozycję roślinną w donicach na tarasie lub balkonie zawsze pamiętać o włączeniu kwiatów cebulowych i innych wcześnie kwitnących roślin.
Jeśli chcemy mieć ogród pełen kwiatów już od wczesnej wiosny, pamiętajmy o takich roślinach jak:

Tulipany - każdy z nas je uwielbia, szczególnie sadzone w większych grupach. Różnorodność ich form oraz kolorów jest fascynująca, jesienią starajmy się więc posadzić jak najwięcej odmian, aby wiosną cieszyć się ich pięknem. Ciemne barwy odmiany "Queen of the Night", czysta biel "Purissima" czy pełne kwiatostany "Angelique" - w zależności od odmian, tulipany mogą zdobić rabaty oraz donice od marca do czerwca

Pachnące hiacynty - które sadzimy w miejscach nasłonecznionych. Najpiękniej wyglądają odmiany o mocnych barwach. Dla kontrastu kolorów wśród hiacyntów posadźmy pomarańczowe lub czerwone szachownice cesarskie, a także dwuletni lak pachnący i złoto-żółte narcyzy. Jeśli wolne miejsca pomiędzy kwiatami wypełnimy zimozielonymi krzewami takimi jak lawenda lub bukszpan (najlepiej formowany w kulę lub stożek) - rabata będzie wyglądać ciekawie już w kwietniu.

Spóźnialscy, którzy zapomnieli jesienią posadzić cebulki roślin kwitnących wiosną mają jeszcze szansę nacieszyć się wiosennymi kwiatkami typu narcyz, szafirek, hiacynt czy tulipan. W sklepach i hurtowniach ogrodniczych czy na targu można wiosną kupić podrośnięte rośliny cebulowe, które są nieznacznie droższe niż same cebulki kupowane jesienią. Sadząc je po rozmrożeniu się gleby w ogrodzie lub do donic bądźmy ostrożni, aby nie uszkodzić ich młodych korzonków. Podrośnięte cebulki powinny się jednak świetnie przyjąć i cieszyć oko przez wiele sezonów. Pamiętajmy także, że pod koniec marca zaczynamy sadzić w ogrodzie na rabatach oraz w donicach i skrzyniach balkonowych cebulki roślin kwitnących latem czyli mieczyki, dalie oraz lilie.

Ciemierniki - kwitną już na przedwiośniu i można sadzić je zarówno na rabatach, jak i w skrzyniach oraz donicach balkonowych. Jednym z częściej spotykanych gatunków ciemiernika w naszych ogrodach jest ciemiernik biały (Helleborus niger), który posiada dużą odporność na chłody i zdolność do bardzo wczesnego wykształcania pąków. Na wczesnowiosennej rabacie warto również posadzić ciemiernika korsykańskiego (Helleborus argutifolius), który jest okazałą rośliną, dorastającą do 60 - 70 cm. Jego znakiem szczególnym są kwiaty o jasnozielonym kolorze.

Wcześnie kwitnące pnącza - najwdzięczniejsze są powojniki alpejskie oraz powojniki górskie w odmianach 'Rubens' o ciemnopurpurowych młodych liściach lub 'Elizabeth' o różowych kwiatach i purpurowoczerwonych liściach. Są one bardzo ozdobnymi, silnie rosnącymi i obficie kwitnącymi roślinami, które z powodzeniem możemy uprawiać na terenie całej Polski.

Krzewy kwitnące wiosną - szczególnie te, których kwiaty wykształcają się jeszcze przed rozwojem liści. Ciekawym przykładem jest kalina Burkwooda (Viburnum burkwoodii), która ma kuliste, pięknie pachnące, białoróżowe kwiatostany wielkości do 8 cm. Ze względu na zapach warto sadzić ją blisko uczęszczanych ścieżek lub miejsc, gdzie lubimy usiąść w słoneczny, wiosenny dzień. Kalina Burkwooda dobrze rośnie w miejscach zacisznych, na glebie żyznej i przepuszczalnej również w donicach na tarasie czy balkonie.

Olśniewające magnolie - zawsze wzbudzają zachwyt. I w zasadzie nie ma w tym nic dziwnego.  Niestety mroźne zimy naszego klimatu czasami są zbyt ostre dla delikatnych magnolii, dlatego stanowisko dla tych pięknych roślin powinno być zaciszne, osłonięte od wiatru ścianą domu lub zwartym szpalerem drzew lub krzewów.

Kwitnące drzewka - które z powodzeniem możemy uprawiać w ogrodzie w darni, na rabacie lub w większych donicach. Do szczególnie polecanych należą bez wątpienia wiśnia piłkowana (Cerasus serrulata) popularnie zwana wiśnią japońską, jabłonka rajska oraz śliwa wiśniowa zwana ałyczą (Prunus cerasifera), której odmiana 'Atropurpurea' charakteryzuje się ciekawym purpurowym ulistnieniem.

Kompozycje roślinne - jak sadzić?

Decydując się na konkretne rośliny w naszym ogrodzie musimy brać pod uwagę nie tylko nasze upodobania, ale również warunki uprawy - żyzność i wilgotność gleby, nasłonecznienie i temperaturę panująca w ogrodzie.

To przede wszystkim będzie decydowało o wyglądzie naszego ogrodu. Rośliny odpowiednio dobrane do warunków siedliskowych odwdzięczą się nam pięknym i bujnym wzrostem. Ważna jest również funkcja jaka będą pełniły rośliny - zasłona, dekoracja czy ochrona przed wiatrem.
Rośliny możemy posadzić na trzy sposoby:
 
 

 Sadzenie blokami

 Wzajemne przenikanie

 Naturalna mieszanka

Rośliny sadzimy dużymi blokami, aby uzyskać efekt struktury. Starannie dobieramy formy i barwy

Kępy roślin wzajemnie przenikają się.

Taki efekt uzyskamy sadząc gęsto rośliny. Pomiędzy kępami niższych sadzimy rośliny wysokie.

 

Najprostszym sposobem jest sadzenie roślin na dużych powierzchniach. Uzyskujemy takim nasadzeniem mocny akcent, który pasuje wizualnie do wszystkich wzorów i kształtów projektu. Jest to najlepszy sposób sadzenia roślin w ogrodach tradycyjnych na planie regularnym.

Wzajemne przenikanie się kęp roślin wprowadza do ogrodu wrażenie swobody. Takie nasadzenia idealnie pasują na obwódki rabat kwiatowych.

Nasadzenia naturalne mogą mieć różną wielkość. Ważnym elementem jest jednak  umiejętne poskramianie  zbytnio rozrastających  się roślin i umiejętne nasadzenia, aby uniknąć efektu bałaganu. Możemy podkreślić spójność kompozycji sadząc te same gatunki w różnych miejscach ogrodu oraz umiejętnie dobierzmy proporcje roślin zrzucających liście na zimę i zimozielonych.

 

Zakładanie trawnika

Aby trawnik spełniał nasze oczekiwania i nie sprawiał nam kłopotów musi być odpowiednio pielęgnowany. Na etapie zakładania trawnika musimy zadecydować jak chcemy go użytkować oraz ile jesteśmy w stanie poświęcić mu czasu pielęgnując go, kosząc itd. 

Bardzo istotne informacje, które musimy posiadać to wymagania poszczególnych mieszanek co do wilgotności, sposobu użytkowania, częstotliwości podlewania, nawożenia oraz warunków glebowych i skonfrontować je z tym jakie warunki panują na naszej działce.

W handlu dostępnych jest wiele różnych mieszanek nasion traw w zależności od przeznaczenia naszego trawnika.

Wyróżniamy :

  • trawniki dekoracyjne
  • trawniki uniwersalne
  • trawniki sportowe - szczególnie odporne na deptanie,

Nie kupujmy nasion niewiadomego pochodzenia, najlepsze są mieszanki renomowanych firm, oryginalnie zapakowane i spełniające nasze założenia co do rodzaju przyszłego trawnika.

Mieszanki traw posiadają większą odporność na choroby, zwiększają wykorzystanie składników pokarmowych, lepiej zadarniają glebę ze względu na różne systemy korzeniowe oraz dają lepsze efekty końcowe niż trawnik, który złożony byłby tylko z jednego gatunku. 

Od czego zacząć?

Przed przystąpieniem do prac musimy dokładnie usunąć gruz, resztki wapna murarskiego, kamienie itp.

Jeżeli gleba pod przyszły trawnik jest jałowa - należy ją użyźnić dodając substancje organiczne – najlepsza jest warstwa kompostu, żyznej ziemi lub substratu torfowego. Podłoże pod trawnik powinno charakteryzować się przepuszczalnością i być umiarkowanie wilgotne. Przy zakładaniu trawnika powinniśmy sprawdzić odczyn gleby. W sprzedaży  dostępne są różnego rodzaju pH-metry, którymi możemy w stosunkowo łatwy sposób sprawdzić odczyn gleby. Odczyn powinien być lekko kwaśny i wynosić: pH 5,5 do 6,5. Gdy pH jest poniżej 5,5 powinniśmy glebę zwapnować stosując wapno w formie węglanowej, na glebach o pH 7,0-8,0 należy zastosować np. siarczan amonu celem jej zakwaszenia.

Badanie odczynu powinniśmy przeprowadzać regularnie co roku.

Wierzchnią warstwę gleby przekopujemy na głębokość szpadla, po czym wyrównujemy i wałujemy. Po podlaniu terenu zostawiamy glebę w spoczynku na około 2 tygodnie, aby grunt ustabilizował się. Nie polecane są mechaniczne urządzenia ubijające ponieważ mogą one zniszczyć strukturę gleby powodując to, że nasiona traw nie wykiełkują

Podłoża pod trawnik najlepiej przygotować późną jesienią i pozostawić przekopaną ziemię w ostrych skibach na okres zimy, a następnie rozgrabić wczesną wiosną.

Po ustabilizowaniu się gruntu zaczynają kiełkować nasiona chwastów. Można wtedy zastosować odchwaszczanie chemiczne przy pomocy dostępnych na rynku herbicydów stosując się ściśle do instrukcji podanej na opakowaniu. Wtedy jednak siejemy nasiona traw dopiero po upływie 3-4 tygodni.

Najlepszy czas na zakładanie trawnika to kwiecień-maj oraz sierpień - początek września, nie ma wówczas upałów, a nocą występuje rosa. Na kiełkowanie nasion przede wszystkim wpływa dostępność wody i odpowiednia temperatura. 

Przed wysiewem nasion podłoże należy wzruszyć przy pomocy grabi na głębokość około 2-3 cm. Nasiona wysiewamy do wilgotnej gleby, ponieważ jeżeli gleba jest sucha to po podlaniu lekkie nasiona traw spłyną razem z wodą. Siejemy ręcznie lub przy pomocy specjalnego siewnika.

Wysiew 

W dniu wysiewu pogoda powinna być bezwietrzna, najlepiej po dużych opadach deszczu. Nasiona dobrze jest podzielić na dwie równe porcje i wysiewać krzyżowo, pokrywając nasionami teren dwukrotnie. Zapewni to wyrównane wschody na całej powierzchni. Nasiona zaczną kiełkować, jeżeli zapewnimy im stały kontakt z wilgotnym podłożem. Dlatego tak istotne jest przykrycie nasion warstwą gleby na grubość ok 1 cm przy pomocy sprężystych grabi o płaskich rzadkich zębach lub delikatnie zraszanie gleby, tak aby nie dopuścić do jej przeschnięcia. Nasiona na powierzchni gleby narażone są na wyjadanie ich przez ptaki, czy wywiewanie przez wiatr. 

Na zakończenie całość możemy uwałować wałem lekkim przez co ograniczymy transpirację wody z gleby oraz wymywanie nasion w przypadku ulewnego deszczu. Trawnik należy systematycznie delikatnie zraszać, najlepsza pora to ranek lub wieczór.

W zależności od mieszanki traw na gotowy trawnik musimy poczekać około 1-2 miesięcy.

 

Rośliny do oczka wodnego - strefa bagienna i błotna

Warto w naszym oczku wodnym przeznaczyć część nasadzeń na rośliny z tej strefy ponieważ, dzięki temu nasz zbiornik będzie wyglądał bardziej naturalnie, a bujnie rosnące rośliny tej strefy nadadzą efektowny wygląd całości. 

Możemy wybierać z następujących roślin :

 

  • niezapominajka błotna

  • mieta nadwodna 

  • czermień błotna

  • tojeść kropkowana, bukietowa, rozesłana

  • houtunia sercolistna

  • żabieniec babka wodna, drobnokwiatowy

  • knieć błotna

  • strzałka wodna

  • krwawnica pospolita

  • wiązówka błotna

  • marek szerokolistny

  • marsylia czterolistna

  • przetacznik bobrowniczek

  • psianka słodkogórz

  • sadziec konopiasty

  • siedmiopalecznik błotny

  • wierzbownica kosmata

Przy urządzaniu tej strefy pamiętajmy o tym, aby rośliny nie były narażone na zbytnie przesuszenie, ponieważ będą wyglądały mało dekoracyjnie. Najlepszym miejscem jest łagodny brzeg naszego oczka lub małe rozlewisko w pobliżu zbiornika wodnego.

Przy sadzeniu strzałki wodnej należy posadzić ją głębiej, aby  ograniczyć jej zbytnie rozrastanie się.

Rośliny do oczka wodnego - strefa nadbrzeżna

Aby nasze oczko wodne wyglądało pięknie i efektownie, warto obsadzić jego brzegi znanymi polskimi roślinami z naturalnych zbiorników wodnych. Wiele tych roślin jest jednak bardzo ekspansywna i polecane jest sadzenie ich w koszach wyłożonych włókniną, wypełnionych gliną z piaskiem, pokrytym przepłukanym żwirem.

Przy pozyskiwaniu roślin musimy pamiętać, że jeżeli materiał roślinny przyniesiemy ze stawu rybnego jest duże prawdopodobieństwo zawleczenia chorób i pasożytów ryb do naszego oczka wodnego.Jeżeli decydujemy się na obsadzenie oczka takimi roślinami warto zrobić im kilkunastominutową kąpiel w środku odkażającym (np. roztwór nadmanganianu potasu lub zieleni malachitowej)

Polecane rośliny to:

Czytaj więcej: Rośliny do oczka wodnego - strefa nadbrzeżna

Rośliny do oczka wodnego - toń wodna

Obsadzając roślinami nasz zbiornik wodny musimy pamiętać, że część gatunków jest pod prawną ochroną. Dotyczy to grążeli, grzybieni, orzecha wodnego, grzybieńczyków, salwinii pływającej, pływacza. Jeżeli chcemy posiadać takie gatunki w naszym oczku musimy zakupić je w sklepie ogrodniczym lub za pośrednictwem internetu w wyspecjalizowanych gospodarstwach ogrodniczych. Rośliny te stanowią najczęściej wyselekcjonowane odmiany przystosowane do uprawy w małych zbiornikach wodnych , sadzonych na niewielkich głębokościach ( 2-4 metry).

Czytaj więcej: Rośliny do oczka wodnego - toń wodna

Rośliny wskaźnikowe

Wśród roślin, które rosną w ogrodzie przed jego założeniem, można się doszukać gatunków o znaczeniu wskaźnikowym. Są to rośliny, które rosną tylko w określonych warunkach, a więc są wskaźnikami rodzaju gleby. Warto się im dokładnie przyjrzeć, i określić rodzaj gleby, aby uniknąć błędów przy planowaniu nasadzeń roślinnych w przyszłym ogrodzie i związanych z tym niepowodzeń.

Na podstawie roślin wskaźnikowych  możemy określić warunki glebowe jak również możemy określić jakiego typu roślinność może się na danym obszarze rozwijać. Należy przy tym pamiętać, że występowanie pojedynczych roślin wskaźnikowych jest kryterium niewystarczającym i może prowadzić do błędnej interpretacji. Poniżej przedstawiamy listę roślin, w zależności od rodzaju gleby.

Czytaj więcej: Rośliny wskaźnikowe

Oczko wodne z plażą

Jeżeli jesteśmy już właścicielami oczka wodnego, lub planujemy jego założenie możemy pokusić się o własną małą plażę. Wystarczy na powierzchni kilku lub kilkunastu metrów przy oczku wysypać piach. Najlepiej zrobić to oczywiście na folii, aby rośliny nie przebijały i piach nie wędrował poza teren plaży. Teren plaży powinien naturalnie łączyć się ze zbiornikiem, warto również posadzić  rośliny ze strefy brzegowej. Musimy pamiętać, że piasek co jakiś czas będziemy zmuszeni uzupełnić.

Brzegi naszej prywatnej plaży obsypujemy drobnymi kamyczkami, żwirkiem. Stosujemy kruszywa ze skal twardych, które nie ulegają erozji. Nie powinniśmy stosować kruszyw bardzo drobnych, poniżej 8 mm ponieważ będą się łatwo przemieszczać poza teren plaży. Wpływ na efekt końcowy niezwykle istotny ma oczywiście gramatura, wielkość i faktura kamieni. Polecamy szczególnie naturalne żwiry, ponieważ możemy bez obawy chodzić po nich bosymi stopami.

Jak prawidłowo zaplanować warzywnik?

Kiedy za oknem śnieg czy wczesnowiosenna plucha warto zacząć planować warzywnik . A tym osobom, które jeszcze nigdy nie uprawiały warzyw podpowiadamy kilka ważnych zasad, które ułatwią im rozplanowanie przydomowego ogródka. Warzywa z własnych grządek mają tę ogromną przewagę nad sklepowymi, iż wiemy czym je podlewaliśmy i pryskaliśmy. Mimo, że nie zawsze są takie piękne i dorodne jak te ze sklepu, mamy pewność, iż są naprawdę zdrowe.

  1. Gatunki i odmiany wybierajmy takie, abyśmy zbierali warzywa od wczesnej wiosny do późnej jesieni
  2. Zaplanujmy ilość nasadzeń z podziałem na rośliny do bezpośredniego spożycia i takie, które będą przeznaczone  na mrożonki czy przetwory
  3. Zaplanujmy nasadzenia po chociaż 1-2 gatunkach z poszczególnych grup: dyniowate, korzeniowe, strączkowe, liściowe, cebulowe, kapustne, psiankowate.
  4. Uwzględnijmy również ilość czasu jaką możemy przeznaczyć na nasz warzywnik
  5. Zaplanujmy, które warzywa będą naszym głównym plonem, które mogą być przedplonami, a które poplonami. Dzięki temu z jednego miejsca możemy zebrać do 3 różnych gatunków.
  6. Planując miejsce w ogrodzie pamiętajmy, aby mieć łatwy dostęp do wody. W czasie letniej suszy możemy nie mieć dość siły, aby nosić wiadra z wodą.
  7. Aby warzywa nam pięknie wyrosły ziemia musi być najwyższej jakości - dobrze spulchniona, wolna od chwastów, uprawiona jesienią kompostem lub obornikiem.

 

Zasady przebudowy ogrodu w punktach

Jeśli już mamy sporządzoną listę roślin do swojego ogrodu i mamy ogólny szkic ogrodu, musimy dopracować szczegóły. Najważniejsze etapy przebudowy ogrodu to:

 
  1. Porządkowanie ogrodu. Jeśli istniał od dawna musimy usunąć wszystkie zbyteczne rośliny, zniszczone, gnijące płoty, niepotrzebne sprzęty. W nowym ogrodzie sprzątamy wszelkie pozostałości po niedawnej budowie. Cegły, kawały betonu, kamienie mogą się przydać do budowy ścieżek, krawędzi czy fundamentów w nowym ogrodzie, warto więc je zostawić - złożyć w jednym miejscu.
  2. Przekopujemy glebę. Usuwamy kawałki cegieł, chwasty, stare drewno i gnijące korzenie drzew. Ustawiamy lub remontujemy ścianki graniczne, ogrodzenia, płoty. Przenosimy ziemię tam gdzie chcemy mieć podwyższone klomby, różnice poziomu, ławki, schody lub zbiorniki.
  3. Zakładamy instalację wodno-kanalizacyjną i elektryczną. Przeprowadzamy pod ziemia rury i przewody przed wytyczeniem ścieżek i położeniem chodników. Tworzymy nowe lub naprawiamy stare stałe elementy ogrodu: ścieżki, schody, zabudowania, placyki do zabawy itp.
  4. Wytyczamy grządki i inne zaplanowane elementy ogrodu. Przekopujemy dwukrotnie powierzchnię gleby pod uprawę roślin. Usuwamy chwasty, wzbogacamy glebę (torf, obornik, kompost itp.). Musimy poczekać aż przekopana gleba osiądzie w  naturalny sposób - dopiero wtedy możemy posadzić żywopłot, drzewa, większe krzewy.
  5. Wyznaczamy teren pod trawnik. Kopiemy, usuwamy chwasty, kamienie, zgrabiamy powierzchnię. Rozsypujemy uniwersalny nawóz. Po uklepaniu ziemi siejemy nasiona, staramy się nie deptać świeżo założonego trawnika, w razie konieczności chodzimy po deskach.
  6. Architektura ogrodowa. Kończymy całość poprzez umieszczenie w odpowiednich miejscach posągów, mebli ogrodowych, wiszących koszy, pojemników i innych ozdób.
  7. Sadzimy rośliny. W odpowiedniej porze sadzimy mniejsze krzewy, wieloletnie byliny, rośliny jednoroczne i cebulowe. Czyścimy i napełniamy oczko wodne. Po tygodniu możemy posadzić rośliny, ryby wpuszczamy po dwóch tygodniach.

 

Zalety żywopłotów

Ściany i ogrodzenia na działce mogą być zbudowane z różnorodnych materiałów : kamienia, cegieł, elementów drewnianych, siatek, prętów, desek. Żywopłoty mają jednak tę przewagę, że stanowią część kompozycji nasadzeń roślinnych w naszym ogrodzie, działają kojąco na psychikę człowieka. W porównaniu z murami i płotami trzeba jednak dłużej czekać na efekt oraz poświęcić więcej czasu na podlewanie, nawożenie i cięcie.

Żywopłoty mogą składać się z jednego gatunku lub być mieszane z różnych gatunków. Warto łączyć różne gatunki, aby był atrakcyjny zarówno latem jak i zimą. Na żywopłoty nadają się nie tylko rośliny, które nadają się do przycinania, ale również inne gatunki roślin, które wystarczy gęsto nasadzić, aby doskonale spełniały swoje zadanie. Wybierając rośliny na żywopłot musimy wziąć pod uwagę kilka cech, takich jak zwarty i niezbyt bujny wzrost, liczne odgałęzienia, a dla żywopłotów ciętych zdolność łatwego wytwarzania nowych pędów.

Czytaj więcej: Zalety żywopłotów