Październik

Drzewa i krzewy owocowe

Kończymy zbiór najpóźniejszych odmian jabłek i gruszek. Zabezpieczamy pnie brzoskwiń przed mrozem, a  drzewa owocowe ściółkujemy słomą, liśćmi, lub trocinami.

  • Aronia

Sadzenie, wysiew, rozmnażanie

Październik to najlepszy czas do sadzenia i przesadzania drzew i krzewów owocowych. Pamiętajmy o przycięciu uszkodzonych korzeni sadzonych roślin. Przygotowujemy dołki dla drzewek i krzewów. Nawozimy dobrze  rozłożonym nawozem organicznym i zaopatrujemy w paliki. Najlepsze dla amatorów są odmiany odporne na choroby, dające obfite plony i niewymagające częstego opryskiwania, np.:

  • jabłonie 'Gold Star', 'Ligol', 'Champion'
    grusze 'Bonkreta Wiliamsa', 'Faworytka', 'Konferencja'
    śliwy 'Renkloda Ulena', 'Węgierka Wczesna'
    wiśnie 'Łutówka', 'Northstar'. 


Na glebach żyznych możemy posadzić odmiany na podkładkach karłowych, na słabszych sadzimy drzewka na podkładkach półkarłowych.
Wielkość dołka musi być na tyle duża, aby korzenie nowo posadzonych roślin mogły się swobodnie w nim zmieścić. Korzenie obsypujemy żyzną ziemią, podlewamy wodą. Miejsce szczepienia powinno znajdować się ponad powierzchnią gleby. Drzewka sadzimy 2-3 cm głębiej niż w szkółce, natomiast krzewy porzeczek i agrestu krzaczastego 5-7 cm głębiej niż rosły w szkółce.

Pobieramy zdrewniałe sadzonki porzeczek, przygotowujemy sadzonki winorośli.

Cięcie i formowanie

Wycinamy  i palimy pędy malin i jeżyn po zakończeniu owocowania.

Rośliny rabatowe

Glebę na rabatach dobrze przekopujemy, nawozimy dobrze rozłożonym obornikiem lub kompostem. Wykopujemy wrażliwe na przymrozki rośliny cebulowe, przechowujemy je w skrzynkach w chłodnym pomieszczeniu.zimowit

Wykopujemy karpy dalii i złocieni. Dalie wkładamy do skrzynek przesypujemy torfem lub drobną korą i przechowujemy w chłodnym miejscu. Złocienie dołujemy w torfie w szklarni lub w inspekcie dobrze zabezpieczonym przed mrozem

Sadzenie, wysiew, rozmnażanie

Sadzimy rośliny odporne na mróz takie jak goździki ogrodowe. Kończymy sadzenie tulipanów, hiacyntów i wysadzanie roślin dwuletnich. Zbyt póżne sadzenie tych roślin powoduje, że nie zdążą się przygotować do zimy. Wykopujemy i przesadzamy karpy goździków, natomiast byliny odporne na mróz wykopujemy, dzielimy i przesadzamy.

W październiku i listopadzie okrywamy agrowłókniną lub gałązkami drzew iglastych wszystkie delikatne byliny oraz te, które posadziliśmy tego roku. Takie zabezpieczenie uchroni je przed mrozem i wysychaniem podłoża. Nie należy natomiast usuwać zwiędłych łodyg (robimy to wczesną wiosną), teraz będą dodatkową ochroną przed zimowymi mrozami.

W pogodny słoneczny dzień zbierzmy nasiona roślin jednorocznych. Wsypujemy je do papierowych torebek, na których piszemy nazwę rośliny i datę zbioru.

Cięcie i formowanie

Liście kosaćców skracamy o połowę, roślinom dwuletnim i bylinom, które zakończyły wegetację usuwamy naziemne części

Rośliny skalne i wodne

Wiele roślin wodnych jest zbyt wrażliwa na polskie zimy i nie przetrwa pierwszych przymrozków w oczku wodnym. Dlatego trzeba przechowywać w jasnym chłodnym miejscu np. w dużym wiadrze z wodą w garażu.

Piscję, salwinię, hiacynta wodnego wyławiamy i przechowujemy w pojemniku z wodą ustawionym w jasnym miejscu w temperaturze 15-18 st. C. Wiosną przełożone z powrotem do sadzawki szybko się zregenerują.

Pamiętajmy o usuwaniu opadłych liści ze zbiorników wodnych, usunięciu chwastów, resztek roślin z okolic zbiorników wodnych. Przycinamy również rośliny zanurzone w wodzie, usuwamy obumarłe liście. Zimujące gatunki ryb możemy dokarmiać tylko w słoneczne i cieple dni. Gdy w dzieñ temperatury są niższe niż 10 st. C, ryb nie należy karmić. 

Dzielimy karpy zbyt rozrośniętych roślin, usuwamy muł. Nie usuwamy natomiast zeschniętych roślin szuwarowych. Ułatwiają one wymianę gazową pomiędzy wodą a powietrzem i utrudniają zamarzanie tafli wody. Demontujemy  wszystkie urządzenia, takie jak filtry, wodotryski, fontanny i pompy. Zimę powinny spędzić zanurzone w wodzie w garażu lub piwnicy. Przechowywanie pomp na sucho grozi wysuszeniem uszczelek i rozszczelnieniem pompy.  .
Pomyślmy również o zamontowaniu specjalnych pływaków czy innych dostępnych w handlu urządzeń, które zapobiegają zamarzaniu tafli wody. Dzięki nim ryby będą miały nawet w najmroźniejszą zimę dostęp niezbędnego tlenu

Warzywa i zioła

Na zagonach, na których w przyszłym roku będziemy uprawiać warzywa o głębokim systemie korzeniowym przekopujemy ziemię na głębokość dwóch , trzech szpadli, nawozy mineralne i organiczne rozrzucamy na przekopanym zagonie lub płytko wkopujemy.

Przygotowujemy zagony dla warzyw ozimych.
Zbieramy plony warzyw przed nadejściem przymrozków, część plonów pietruszki i skorzonery możemy pozostawić na zagonach na zimowy i wiosenny zbiór, musimy go jednak przykryć grubą warstwą torfu.
Kapustę pekińską i kalafiory wykopujemy razem z korzeniami i dołujemy w chłodnym i ciemnym pomieszczeniu lub głębokim inspekcie, aby dojrzały
Po zebraniu warzyw musimy  usunąć z zagonów resztki roślin i chwasty.
Dojrzałe dynie, cukinie i kabaczki musimy zebrać zanim pojawią się przymrozki. Niskie temperatury bardzo szybko uszkadzają te warzywa. Można je przechowywać w chłodnym pomieszczeniu (około 10 st. C) nawet przez kilkanaście tygodni.

Sadzenie, wysiew, rozmnażanie

Początek października to czas na posadzenie rozsady sałaty zimotrwałej, pod koniec miesiąca sadzimy dymkę i czosnek

Trawnik

Po raz ostatni kosimy trawnik, jeżeli pogoda na to pozwala. Ostrza ustawiamy wysoko. Starannie wygrabiamy opadłe liście i skoszoną trawę, ponieważ mogą być one przyczyną infekcji grzybowych. Przewietrzamy trawnik i spulchniamy glebę. Do tego celu używamy areatora lub wertykulatora. Jeżeli nie posiadamy takich sprzętów, lub nie planujemy ich zakupu można je wypożyczyć w najbliższej wypożyczalni sprzętu ogrodniczego.

Przygotowujemy glebę pod nowy trawnik, przekopujemy ją głęboko, pozostawiamy w ostrych skibach. Wyrównania terenu i wysiewu nasion dokonamy na wiosnę.

Jeżeli nie zrobiliśmy wcześniej drenażu i odpływu wody z trawnika  musimy dokonać tego teraz.

Zwalczamy larwy rolnic i innych szkodników glebowych, jeżeli zauważymy objawy chorób na murawie stosujemy odpowiednie fungicydy systemiczne

Drzewa, krzewy, pnącza

Podlewamy i ściółkujemy nowo posadzone rośliny, przywiązujemy  nowe pędy pnączy i uszczykujemy  stożki  wzrostu.

W tym miesiącu tak jak w całym ogrodzie musimy przygotować rośliny do zimy.

Sadzenie

Przesadzamy duże egzemplarze cisów przygotowane do przesadzenia w zeszłym roku, przygotowujemy cisy do przesadzenia w przyszłym roku. Sadzimy i przesadzamy młode iglaki.
Do połowy października możemy też przesadzać krzewy i drzewa iglaste. Rośliny iglaste źle znoszą przesadzanie, należy je więc wykopać z jak największą bryłą korzeniową. Aby ziemia nie odpadła od korzeni, dobrze jest przed przesadzaniem obficie podlać roślinę. Jeżeli chcemy przesadzić większe okazy drzew,  zlećmy to zadanie wyspecjalizowanej firmie.
Krzewy zimozielone, takie jak różaneczniki, laurowiśnie, berberysy czy pierisy, osłaniamy agrowłókniną, aby nie przypalało je ostre, zimowe słońce. Pod wieloma wrażliwymi drzewami, np. magnoliami, i krzewami o zimozielonych liściach, takimi jak rododendrony czy pierisy, trzeba pokryć ziemię grubą warstwą kory - zabezpieczy to glebę przed przemarzaniem, a - co najważniejsze - zatrzyma w niej wilgoć. 

Cięcie i formowanie

Usuwamy uschnięte gałęzie drzew i krzewów. Młode pędy glicynii przycinamy nad trzecim, czwartym liściem. Przycinamy również żywopłot z roślin iglastych, ligustru i buku, a także krzewy, które zakończyły kwitnienie (lawenda, prusznik)

Róże pnące muszą być dobrze przymocowane, musimy szczególnie pamiętać o przywiązaniu  nowych pędów róż. Po przekwitnięciu róż wielokwiatowych skracamy pędy o połowę.

Róże pienne zabezpieczamy na zimę przyginając do ziemi i obsypując ziemią. Popularnym sposobem jest również ochrona poprzez otulenie krzewów słomą czy innym izolującym materiałem, 

Przygotowujemy zagony pod róże, wkopujemy dużą ilość dobrze rozłożonej materii organicznej. Na istniejących zagonach z dobrze przefermentowanym obornikiem mieszamy wierzchnią warstwę ziemi. Jeżeli chcemy zastosować nawozy mineralne wybieramy te specjalnie skomponowane do jesiennego nawożenia.

Jeżeli zauważyliśmy , że któryś z pędów choruje, wówczas usuwamy ten pęd, jak również chore opadłe liście i palimy. W październiku pamiętajmy też o odchwaszczeniu krzewów wszystkich róż w naszym ogrodzie.

Rozmnażanie 

Jeżeli chcemy  rozmnożyć różaneczniki robimy odkłady, zajmie to ok trzy, cztery lata. Z krzewów liściastych i zimozielonych pobieramy półzdrewniałe sadzonki i ukorzeniamy je w zimnym inspekcie

Pobieramy półzdrewniałe sadzonki z wrzosu i wrzośca

Sadzonki z hortensji ukorzeniamy w zimnym inspekcie w małych doniczkach na przepuszczalnym podłożu

 Jeżeli chcemy przesadzić krzewy róż przycinamy uszkodzone korzenie, sadząc nowe krzewy obficie podlewamy krzewy i obsypujemy ziemią

Przysłowia październikowe

Gdy październik mroźny, to nie będzie styczeń groźny 

Gdy w październiku ciepło chadza, w lutym mrozy naprowadza 

Październik stoi u dwora, wykop ziemniaki z pola 

Październik chodzi po kraju, cichnie ptactwo w gaju

W październiku, gdy liść z drzewa niesporo opada, późną to wiosnę zapowiada 

W październiku kawek gromada, słotne dni nam zapowiada
Gdy październik z wodami, grudzień z wiatrami.

Ile razy przed nowiem w październiku śnieg spadnie, tyle razy wśród zimy odwilży przypadnie.

Kiedy październik śnieżny i chłodny, to styczeń zwykle łagodny.

Gdy październik ciepło trzyma, zwykle mroźna bywa zima.

Gdy październik mokro trzyma, zwykle potem ostra zima

Gdy w końcu października łagodna pogoda, to lutemu mrozów doda

Gdy w październiku śniegi, lody, to w styczniu będzie dużo wody. 

Grzmot październikowy - niedostatek zimowy

Ile razy przed nowiem w październiku śnieg spadnie, tyle razy wśród zimy odwilży przypadnie. 

Jaki październik, taki marzec, doznał tego niejeden starzec

Kiedy w październiku mrozy i zawieje, w styczniu ciepłe słonko pewnie zajaśnieje

Pierwszy śnieg w październiku, gdy na błoto pada, łagodną zimę zapowiada

W październiku kawek gromada, słotne dni nam zapowiada

Gdy jesień zamglona zima zaśnieżona.